تالش
قوم تالش از درون به گویش ها و لهجه های خاصی تقسیم میشود که این تفاوت گفتار رفته رفته باعث شده تا زبان تازه ای در میان مردمان این شهر ریشه بدواند و در پوست و گوشت آنها رسوخ کند،علت این امر آن است که گاهی در بین صحبت دو نفر از نواحی مختلف تالش جملاتی رد و بدل می شود که هیچ یک معنی و مفهوم آن را نمی دانند و نمی فهمند.در برخی موارد کلمه ای در زبان یک قوم برای قوم دیگر حرفی ناسزا و زشت و زننده ای است،با این حال تعداد معدودی برای حفظ فرهنگ و سنت دیرینه و چند هزار ساله تالش به تمام گویش های محلی موجود صحبت می کنند و به زیر و بم این کار واقفند،(توضیح اینکه عنوان کرده ام لهجه های محلی:علت جمع بستن لهجه منوط به تفاوت بین گویش ها در نواحی مختلف تالش بزرگ می شود).
بله یکی از علل ریشه دوانیدن زبان ترکی علاوه بر مهاجرت مردم از نواحی ترک نشین به این منطقه تطبیق نبودن گویش محلی در بین نواحی مختلف در منطقه است،تالش بزرگ را می توان با لهجه های مختلف باز یافت،گویش تالشی مردم رضوانشهر ،پونل،ماسال،خوشابر و اردجان با این که فاصله زیادی بین آنها وجود ندارد ولی تفاوتهایی بین آنها احساس می شود،اما اشاره بزرگتری بر زبان تالشی اسالم و طولارود این را نشان می دهد که قسمت بالاده اسالم که شاید یک کیلومتر از قسمت اوله کری طولارود فاصله ندارد ولی می بینیم که این دو گویش با هم مطابقت نداشته و تفاوت لهجه ها قابل لمس است.
با این حال برای حفظ این زبان کهن و زیبای ما نژاد خاص آریایی باید تلاش کرد و هزینه نمود ،چه هزینه مادی و چه هزینه زمانی و انسانی.
من ا... توفیق داود سیاهی پور
حسرت نبرم به خواب آن مرداب،که آرام درون دشت شب خفته است،دریایم و نیست باکم از طوفان،دریا همه عمر خوابش آشفته است.